Aby zostać strażakiem i być przyjętym do służby w Państwowej Straży Pożarnej, kandydat musi spełnić szereg wymagań, które reguluje ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1230 ze zm.).
Służbę w Państwowej Straży Pożarnej może pełnić obywatel polski korzystający z pełni praw publicznych, posiadający określone kwalifikacje zawodowe oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia tej służby, określoną przez komisję lekarską resortu spraw wewnętrznych i administracji - art. 28 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz.U. z 2002r, poz.1230, z późn.zm.).
Przyjęcia do służby dokonuje właściwy terytorialnie komendant wojewódzki, powiatowy lub kierownik jednostki organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej – w miarę posiadanych możliwości etatowych.Kandydat do służby musi spełniać poniższe wymagania:
- posiadać obywatelstwo polskie,
- korzystać w pełni z praw publicznych,
- posiadać co najmniej średnie wykształcenie,
- być nie karanym za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe,
- odznaczać się warunkami zdrowotnymi i psychofizycznymi potwierdzonymi orzeczeniem wojewódzkiej komisji lekarskiej MSWiA o przydatności do służby w PSP (kategorię zdrowia A)
- zgodnie z art.34 ust.4 musi posiadać uregulowany stosunek do służby wojskowej.
Przy postępowaniu kwalifikacyjnym przyjmuje się następujący system punktacji gratyfikujący posiadanie uprawnienia kandydata:
- prawo jazdy kat. B - 2 pkt.,
- prawo jazdy kat. C - 4 pkt.,
- posiadanie uprawnień ratownika medycznego - 5 pkt.,
- posiadanie innych uprawnień, które mogą być przydatne, np. obsługa ciężkiego sprzętu - 5 pkt.,
- uprawnienia płetwonurka - 3 pkt.,
- udokumentowane członkowstwo w OSP powyżej 3 lat - 3 pkt.,
- udokumentowany udział w zawodach pożarniczych OSP - 3 pkt.,
- udokumentowane szkolenie dla członków OSP - 3 pkt.,
- wykształcenie (średnie techniczne - 3 pkt., zdany egzamin maturalny - 4 pkt., wyższe techniczne o kierunku przydatnym w PSP - 5) - od 3 do 5 pkt.
Kandydat do służby w Państwowej Straży Pożarnej powinien odbyć również test sprawnościowy w oparciu o zapisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 stycznia 1998r w sprawie zakresu, szczegółowych zasad, trybu i częstotliwości przeprowadzania okresowej zdolności fizycznej i psychicznej do służby strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. nr 22, poz.117, ze zmianami) oraz zasad zawartych w piśmie Biura Kadr i Kształcenia Zawodowego KG PSP z dnia 17 stycznia 1996r znak: BK.IV-7156/1/96.
Kandydat musi koniecznie posiadać zaświadczenie lekarskie od lekarza rejonowego, rodzinnego lub internisty, dopuszczające do testu sprawnościowego, wystawione nie wcześniej niż na jeden miesiąc przed datą jego przeprowadzenia.
Test sprawnościowy odbywa się jednego dnia w obecności wszystkich kandydatów i zainteresowany ma prawo do zapoznania się ze swoimi wynikami testu sprawnościowego.Zgodnie z art. 34 cytowanej ustawy osobę podejmującą służbę w PSP mianuje się strażakiem w służbie przygotowawczej na okres 3 lat.
Mianowanie może nastąpić po odbyciu zasadniczej służby wojskowej lub po przeniesieniu do rezerwy bez odbycia tej służby albo po zwolnieniu od obowiązku służby wojskowej.
Jedną z możliwości podjęcia służby w strukturach Państwowej Straży Pożarnej jest ukończenie jednej ze szkół PSP kształcących w systemie dziennym (służba kandydacka).Kształcenie kadr oficerskich odbywa się w Szkole Głównej Służby Pożarniczej w Warszawie. Absolwenci tej szkoły otrzymują tytuł inżyniera pożarnictwa lub magistra inżyniera pożarnictwa i stopień służbowy młodszego kapitana Państwowej Straży Pożarnej. Absolwenci kierowani są do pełnienia służby w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej na terenie całego kraju.
Kształcenie na poziomie aspiranckim realizują trzy szkoły, tj. Centralna Szkoła Państwowej Straży Pożarnej w Częstochowie, Szkoła Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w Krakowie, Szkoła Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu. Słuchacze tych szkół otrzymują tytuł technika pożarnictwa i stopień służbowy młodszego aspiranta Państwowej Straży Pożarnej. Po ukończeniu szkoły absolwenci kierowani są do pełnienia służby w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej na terenie całego kraju.
O przyjęcie do w/w szkół mogą ubiegać się obywatele polscy, którzy uzyskali:
- świadectwo dojrzałości i nie przekroczyli 25 roku życia - jeżeli ubiegają się o przyjęcie do służby kandydackiej w Szkole Głównej Służby Pożarniczej,
- świadectwo dojrzałości lub świadectwo ukończenia szkoły średniej i nie przekroczyli 23 roku życia - jeżeli ubiegają się o przyjęcie do służby kandydackiej w szkołach kształcących na poziomie aspiranckim,
- oraz odznaczają się warunkami zdrowotnymi i psychofizycznymi potwierdzonymi orzeczeniem komisji lekarskiej MSWiA o przydatności do służby w Państwowej Straży Pożarnej,
- nie byli karani sądownie,- złożyli zobowiązanie do pełnienia służby w Państwowej Straży Pożarnej po ukończeniu służby kandydackiej,
- złożyli z wynikiem pomyślnym egzamin wstępny.



